Oryński

Wąż

Oryński h. Wąż, vel Wężyk-Oryński, Oreński, w ziemi łęczyckiej; używali przydomku Wężyk. Według Niesieckiego, są herbu Wąż „bo się piszą Oryński Wężyk”. 

W Herbarzu Uruskiego błędnie zanotowano, iż Oryńscy pisali się z Orynina, jednocześnie w następnym akapicie wymieniając ich jako dziedziców dóbr Orynicze i Oryniczki. Błąd pochodzi chyba z XIX-wiecznych zapisów legitymacji szlacheckich, gdzie pojawia się błędna nazwa „Orynin”.

Nazwisko wzięli niewątpliwie od wsi Orynice (dzisiaj Orenice) i Oryniczki, w parafii Oszkowice, pow. Łęczyca. Według regestrów poborowych z 1576 r. siedziała tu drobna szlachta: Mikołaj Pasek (1 łan), Jakub Rogaski (1 ½ łana, 1 łan pusty, 2 ogrodnik), Kacper Wolski (½ łana pustego), Mateusz Oryński (1 ½ łana, 2 ogrodnik, 1 łan karczemny, ½ łanu pustego), Wawrzyniec Oryński al. Biesiekierski (1 łan, 2 ogrodników), Jan, Mikołaj i Bartłomiej Oryńscy (1 łan, 2 ogrodnik, karczma) (Pawiński, Wielkop. t. 2/101,102).

Andrzej i Tomasz, bracia, w ziemi łęczyckiej, z nich Tomasz, rotmistrz wojsk królewskich, walcząc z Moskwą, poległ pod Pskowem 1582 r. Jan, dziedzic dóbr Orynicze i Oryniczki 1583 r., żonaty z Anną Jasińską.

Samuel, cześnik czernichowski, dworzanin i major wojsk królewskich 1638 r. Hieronim, stolnik sieradzki 1667 r. Jan i Kacper (Gaspar) z ziemi gostyńskiej, a Andrzej z woj. łęczyckiego elektorowie 1669 r. Po Andrzeju córki, Elżbieta i Jadwiga i syn Jan 1676 r. (Don. Vars., Ks. Gr. Brzeskie i Przedeckie, Wyr. Tryb. Piotrk.).

Adam, ur. 1786 r. we wsi Oryniczkach, w ówczesnym pow. brzezińskim, major wojsk polskich, uczestnik kampanii napoleońskich, za waleczność otrzymał krzyż Legii Honorowej i krzyż złoty Virtuti Militari (Ks. Wojskowe).

Eugeniusz (zm. 1940), oficer Wojska Polskiego, porucznik, więzień Kozielska; zamordowany przez rosyjskie NKWD w Katyniu (Lista Katyńska).

Oryńscy herbu Wężyk wylegitymowali się ze szlachectwa w Królestwie Kongresowym w latach 1836-1862.

Okazuje się, że na Orynicach dziedziczyła szlachta wieloherbowa. Maciej Oryński herbu Rola opłacał 1563 r. pobór z gruntów wsi Orynice, w ówczesnym pow. orłowskim (Ks. Poborowe). Współczesny herbarz T. Gajla dodaje ponadto Oryńskich herbów: Grzymała i Topór.

Źródła: Dw. Teki (Monografie); Nies.; SGKP t. 7/580; Urus. t. 13/17-18; T. Gajl, Herbarz polski online.